Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung: Chân dung người vừa đến Hà Nội

Tối 23/4/2026, tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung và phu nhân dạo quanh Hồ Gươm, bắt tay người dân Hà Nội, rồi ghé vào một quán phở bình dị giữa phố cổ. VnExpress tường thuật trực tiếp cảnh ông đội nón lá và ăn sầu riêng bên hồ. Chủ quán phở được ghé thăm sau đó kể với báo Tin tức 24h rằng ông hạnh phúc đến mức không ngủ được cả đêm — một chi tiết nhỏ nhưng lan truyền nhanh hơn bất kỳ thông cáo ngoại giao nào.

Nhưng đằng sau những khoảnh khắc viral đó là câu hỏi nhiều người thực sự muốn biết: tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung là ai, ông lên nắm quyền trong hoàn cảnh nào, và chuyến thăm này có ý nghĩa gì vượt ra ngoài những bức ảnh đẹp ở Hồ Gươm?

Tổng thống Hàn Quốc là gì — và tại sao vị trí này lại “nguy hiểm” đến vậy

Tổng thống Hàn Quốc, tên chính thức trong tiếng Hàn là Đại Hàn Dân Quốc Đại thống lĩnh (대한민국 대통령), là nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ và tổng tư lệnh lực lượng vũ trang. Vị trí này được thành lập ngày 24/7/1948, với Lý Thừa Vãn là người đầu tiên đảm nhiệm, theo dữ liệu từ Wikipedia tiếng Việt về Tổng thống Hàn Quốc.

Quy tắc cốt lõi của chế độ tổng thống Hàn Quốc: một nhiệm kỳ duy nhất, 5 năm, không được tái cử. Điều này được ghi thẳng vào Hiến pháp năm 1987 — bản hiến pháp ra đời sau 16 năm bầu cử gián tiếp dưới hai chính quyền độc tài quân sự. Đây không phải chi tiết kỹ thuật khô khan. Đây là sản phẩm của ký ức tập thể đau đớn: người Hàn Quốc từng chứng kiến quyền lực không giới hạn dẫn đến đảo chính, đàn áp, và máu đổ ngoài đường phố Gwangju năm 1980. Họ thiết kế Hiến pháp 1987 như một cái phanh — không phải vì lý thuyết chính trị, mà vì sợ lịch sử lặp lại.

Hệ quả thực tế: vì không cần lo tái tranh cử, tổng thống về lý thuyết có thể thực hiện những cải cách gai góc mà các nhà lãnh đạo ở nơi khác né tránh để giữ phiếu. Trên thực tế, chính cái thiết kế “một nhiệm kỳ” này lại tạo ra một nghịch lý: tổng thống mất đòn bẩy chính trị rất sớm vì ai cũng biết ông sẽ ra đi trong 5 năm.

Đặc điểm Chi tiết
Nhiệm kỳ 5 năm, không được tái cử (Hiến pháp 1987)
Dinh thự chính thức Nhà Xanh (Cheong Wa Dae), Seoul
Hình thức bầu cử Trực tiếp, bỏ phiếu kín (áp dụng từ 1987)
Chức năng Nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ, tổng tư lệnh
Thành lập 24/7/1948
Tổng thống đương nhiệm Lee Jae-myung (nhậm chức 4/6/2025)
Lương bổng 240.648.000 won/năm (số liệu 2021, nguồn Wikipedia)

Khi khuyết tổng thống, Hiến pháp quy định phải tổ chức bầu cử trong vòng 60 ngày, và thủ tướng hoặc thành viên nội các theo thứ tự ưu tiên sẽ tạm quyền. Cơ chế này đã được kích hoạt thực tế vào năm 2025 — dẫn đến cuộc bầu cử đặc biệt mà Lee Jae-myung giành chiến thắng.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung: Tiểu sử người đang ngồi ghế Nhà Xanh

Hầu hết các tổng thống Hàn Quốc đều có một điểm chung trong tiểu sử: xuất thân từ tầng lớp trung lưu trở lên, học trường danh giá, leo thang qua các vị trí chính phủ hoặc quân đội. Lee Jae-myung là ngoại lệ thực sự — và chính điều đó giải thích tại sao sự nghiệp ông vừa được yêu mến vừa bị công kích dữ dội hơn hầu hết các chính trị gia Hàn Quốc đương đại.

Từ nhà máy đến giảng đường luật

Theo thông tin từ Wikipedia tiếng Việt về Lee Jae-myung, ông sinh ngày 22/12/1964. Ông lớn lên trong hoàn cảnh nghèo khó và phải đi làm tại nhà máy từ tuổi thiếu niên thay vì được học hành liên tục. Trong thời gian làm công nhân, ông bị tai nạn lao động khiến tay bị thương tật vĩnh viễn — chính vết thương đó về sau trở thành một phần trong câu chuyện ông kể về lý do chọn trở thành luật sư bảo vệ người lao động.

Bằng con đường tự học, ông thi đỗ vào Đại học Chung Ang, theo học ngành Luật. Theo báo Nhân Dân điện tử trong bài tường thuật về chuyến thăm Việt Nam tháng 4/2026, ông Lee Jae-myung đỗ vào Đại học Chung Ang năm 1986 và sau khi ra trường hành nghề luật sư nhân quyền, chuyên bảo vệ công nhân và người yếu thế.

Đây là điểm khác biệt quan trọng so với đại đa số chính trị gia Hàn Quốc cùng thế hệ: ông không đến từ Seoul National University hay các trường danh giá mà giới tinh hoa thường lui tới. Nền tảng xuất thân đó định hình cả cách ông làm chính trị lẫn cách đối thủ tấn công ông.

Sự nghiệp chính trị và con đường đến Nhà Xanh

Lee Jae-myung bắt đầu sự nghiệp chính trị từ cấp địa phương — từng là Thị trưởng thành phố Seongnam, sau đó là Thống đốc tỉnh Gyeonggi, tỉnh đông dân nhất Hàn Quốc với hơn 13 triệu dân. Đây là “trường thực hành” chính trị thực sự, nơi ông xây dựng hồ sơ thành tích và cũng tích lũy không ít tranh cãi.

Năm 2022, ông ra tranh cử tổng thống lần đầu và thua ứng viên Yoon Suk-yeol với khoảng cách phiếu bầu rất sít sao — một trong những cuộc bầu cử tổng thống sít sao nhất lịch sử Hàn Quốc hiện đại. Thất bại đó không phải dấu chấm hết.

Tháng 12/2024, Tổng thống Yoon Suk-yeol ban bố thiết quân luật khẩn cấp trong đêm — một động thái gây chấn động toàn Hàn Quốc và cộng đồng quốc tế. Quốc hội Hàn Quốc nhanh chóng bỏ phiếu bác bỏ lệnh thiết quân luật, và Yoon sau đó bị Quốc hội luận tội. Một cuộc bầu cử tổng thống đặc biệt được tổ chức, và Lee Jae-myung — đại diện Đảng Dân chủ Đồng hành — giành chiến thắng. Ông chính thức nhậm chức Tổng thống Hàn Quốc ngày 4/6/2025, theo dữ liệu từ Wikipedia tiếng Việt về Tổng thống Hàn Quốc.

Điều ít được nhắc đến: hành trình của Lee Jae-myung có nhiều điểm tương đồng đáng chú ý với Roh Moo-hyun — tổng thống giai đoạn 2003–2008, cũng xuất thân bình dân, cũng là luật sư, cũng đại diện cho tầng lớp lao động. Sự so sánh này trong dư luận Hàn Quốc mang theo cả kỳ vọng lẫn lo ngại.

Tổng thống Hàn Quốc thăm Việt Nam tháng 4/2026: Đọc kỹ hơn những gì báo đưa tin

Chuyến thăm cấp Nhà nước của tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đến Việt Nam cuối tháng 4/2026 được VnExpress, báo Nhân Dân và Dân trí đưa tin rộng rãi. Phần nhiều bài báo tập trung vào hình ảnh đẹp — ông đội nón lá, bắt tay người dân, ăn phở phố cổ. Những khoảnh khắc đó thực sự ấm áp. Nhưng chúng che khuất một số câu hỏi thực chất hơn về chuyến thăm này.

Tại sao Việt Nam — và tại sao ngay bây giờ?

Trong bài phát biểu được VnExpress trích dẫn, Tổng thống Lee Jae-myung nói thẳng: “Tương lai của Việt Nam là cơ hội của Hàn Quốc.” Đây không phải câu ngoại giao xã giao. Đây là tuyên bố chiến lược kinh tế rõ ràng — và nó tiết lộ cách Seoul nhìn nhận Hà Nội trong bàn cờ kinh tế châu Á hiện tại.

Hàn Quốc đang đứng trước áp lực tái cơ cấu chuỗi cung ứng sau các đợt gián đoạn hậu đại dịch và căng thẳng địa chính trị giữa các cường quốc. Việt Nam — với lực lượng lao động trẻ, chi phí sản xuất cạnh tranh, và ổn định chính trị tương đối — là điểm đến hấp dẫn để dịch chuyển một phần năng lực sản xuất khỏi Trung Quốc. Đây không phải phân tích mới, nhưng chuyến thăm cấp nguyên thủ là tín hiệu rằng cam kết đó đang được nâng lên tầm chính trị cao nhất.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung và phu nhân dạo quanh Hồ Gươm Hà Nội trong chuyến thăm cấp Nhà nước tháng 4 năm 2026
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung và phu nhân dạo quanh Hồ Gươm Hà Nội trong chuyến thăm cấp Nhà nước tháng 4 năm 2026

Bức tranh kinh tế song phương: Con số thực và giới hạn của nó

Quan hệ kinh tế Việt Nam – Hàn Quốc đã phát triển vượt bậc kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992. Một số dữ liệu tham chiếu để đặt chuyến thăm vào bối cảnh:

  • Hiệp định thương mại tự do VKFTA có hiệu lực từ tháng 12/2015, tạo khung pháp lý cho dòng chảy thương mại và đầu tư ngày càng sâu rộng hơn.
  • Các tập đoàn Hàn Quốc như Samsung, LG, Hyundai, Lotte đều có hiện diện sản xuất và kinh doanh quy mô lớn tại Việt Nam — riêng Samsung Việt Nam chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch xuất khẩu điện tử của cả nước.
  • Cấp độ quan hệ ngoại giao đã được nâng lên “Đối tác chiến lược toàn diện” — cấp bậc cao nhất trong hệ thống phân cấp quan hệ quốc tế của Việt Nam.
  • Cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc và người Hàn tại Việt Nam tạo ra mạng lưới kết nối nhân văn bền vững hơn bất kỳ hiệp định nào.

Một điểm thực tế cần nhìn thẳng: quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc không phải không có ma sát. Câu chuyện về lao động Việt Nam tại Hàn Quốc, về sự chênh lệch trong quan hệ đầu tư (Hàn Quốc đầu tư vào Việt Nam nhiều hơn chiều ngược lại rất nhiều), và về kỳ vọng chuyển giao công nghệ thực chất — những chủ đề này ít xuất hiện trong các thông cáo ngoại giao nhưng lại là những gì các chuyên gia kinh tế hai nước thực sự bàn đến trong phòng họp.

Chuyến thăm cấp Nhà nước là nền tảng chính trị. Nhưng thực chất của quan hệ song phương sẽ được đo bằng những gì xảy ra sau đó — trong các hợp đồng đầu tư, trong chương trình đào tạo lao động, và trong các cuộc đàm phán thương mại cụ thể mà báo chí ít đưa tin hơn nhiều so với hình ảnh đội nón lá ở Hồ Gươm.

Nếu bạn đang theo dõi các diễn biến liên quan đến Hàn Quốc và Việt Nam trong lĩnh vực bóng đá, bài viết về HLV Kim Sang-sik và hành trình dẫn dắt tuyển Việt Nam cho thấy một góc độ khác trong mối quan hệ giao thoa văn hóa – thể thao giữa hai nước.

Lịch sử các đời tổng thống Hàn Quốc: 13 người, 8 bi kịch, và bài học không ai muốn học lại

Đây là phần mà hầu hết bài viết về tổng thống Hàn Quốc hoặc bỏ qua hoặc liệt kê qua loa. Nhưng chính chuỗi lịch sử này mới giải thích được tại sao người Hàn Quốc phản ứng dữ dội đến vậy với lệnh thiết quân luật tháng 12/2024 của Yoon Suk-yeol — và tại sao Lee Jae-myung thắng cử trong bối cảnh đó.

Tổng thống Nhiệm kỳ Điểm nổi bật Kết thúc nhiệm kỳ
Lý Thừa Vãn 1948–1960 Tổng thống đầu tiên; lãnh đạo qua Chiến tranh Triều Tiên Bị lật đổ bởi phong trào sinh viên April Revolution; lưu vong và mất tại Hawaii
Yun Po-sun 1960–1962 Tổng thống dưới chế độ nghị viện ngắn ngủi Bị đảo chính quân sự của Park Chung-hee
Park Chung-hee 1963–1979 Kiến trúc sư “Kỳ tích sông Hàn”; phát triển kinh tế thần tốc Bị ám sát bởi Giám đốc KCIA Kim Jae-gyu
Choi Kyu-hah 1979–1980 Tổng thống tạm quyền sau ám sát Park Chung-hee Từ chức sau đảo chính của Chun Doo-hwan
Chun Doo-hwan 1980–1988 Lên nắm quyền qua đảo chính; đàn áp Gwangju 1980 Kết thúc nhiệm kỳ; bị kết án tử hình năm 1996 (sau giảm xuống tù chung thân, được ân xá)
Roh Tae-woo 1988–1993 Tổng thống đầu tiên được bầu trực tiếp sau Hiến pháp 1987 Kết thúc nhiệm kỳ; bị kết án tù vì tham nhũng năm 1996
Kim Young-sam 1993–1998 Tổng thống dân sự đầu tiên sau 30 năm quân trị Kết thúc nhiệm kỳ trong bối cảnh khủng hoảng tài chính châu Á 1997; con trai bị kết án tù
Kim Dae-jung 1998–2003 Giải Nobel Hòa bình 2000; Chính sách Ánh Dương với Triều Tiên Kết thúc nhiệm kỳ bình yên; mất năm 2009
Roh Moo-hyun 2003–2008 Cải cách chính trị; xuất thân bình dân, cựu luật sư Kết thúc nhiệm kỳ; tự tử năm 2009 khi đang bị điều tra tham nhũng
Lee Myung-bak 2008–2013 Cựu CEO Hyundai; tập trung phát triển kinh tế Kết thúc nhiệm kỳ; bị kết án 15 năm tù vì tham nhũng năm 2018
Park Geun-hye 2013–2017 Tổng thống nữ đầu tiên; con gái Park Chung-hee Bị Quốc hội luận tội; bị kết án 20 năm tù vì tham nhũng (sau được ân xá)
Moon Jae-in 2017–2022 Chính sách đối thoại với Triều Tiên; cải cách kinh tế xã hội Kết thúc nhiệm kỳ bình yên — một trong số ít trường hợp ra đi không vướng vòng lao lý
Yoon Suk-yeol 2022–2025 Ban bố thiết quân luật khẩn cấp tháng 12/2024 Bị Quốc hội luận tội và bãi miễn; bị bắt giam để điều tra
Lee Jae-myung 2025–nay Cựu luật sư nhân quyền; Đảng Dân chủ Đồng hành; nhậm chức 4/6/2025 Đang tại nhiệm

Đếm cụ thể: trong 14 người từng giữ chức tổng thống hoặc quyền tổng thống Hàn Quốc, chỉ có 3 người kết thúc nhiệm kỳ hoàn toàn bình yên mà không vướng vào hậu quả pháp lý, lưu vong, hoặc bi kịch cá nhân nghiêm trọng: Kim Dae-jung, Moon Jae-in, và có thể tính thêm Roh Tae-woo nếu chỉ tính giai đoạn tại nhiệm (mặc dù ông bị kết án sau đó). Đây là con số chính xác, không phải ước lượng — và nó nói lên rất nhiều điều về áp lực mà chiếc ghế Nhà Xanh tạo ra cho bất kỳ ai ngồi vào đó.

8 trong số 14 người từng nắm quyền tổng thống Hàn Quốc kết thúc bằng đảo chính, ám sát, luận tội, bỏ tù, hoặc tự tử. Đây không phải thống kê để giật tít. Đây là lý do tại sao người Hàn Quốc phản ứng tức thì và quyết liệt với lệnh thiết quân luật tháng 12/2024 — ký ức tập thể về những gì có thể xảy ra khi quyền lực không bị kiểm soát là rất, rất sống động.

“Lịch sử Hàn Quốc là bằng chứng rằng nền dân chủ không phải trạng thái mặc định — nó phải được bảo vệ chủ động, liên tục, và đôi khi bằng cái giá rất đắt.” — Nhận định phổ biến trong giới nghiên cứu chính trị Đông Á khi phân tích chuỗi khủng hoảng chính trị Hàn Quốc.

Và trong bối cảnh đó, chiến thắng của Lee J